In historischer Schreibweise · Die Absatznummern verlinken einzelne Textstellen.
Der veröffentlichte Haupttext wurde vollständig mit den historischen Scans durch KI gegengelesen; keine menschliche Schlusskorrektur. Der gesamte veröffentlichte Haupttext wurde auf allen fünf relevanten Scanseiten mit gpt-5.6-luna (medium, Bilddetail original) gegengelesen. Historische Schreibweisen und Versstruktur bleiben erhalten. Dies ist eine KI-Gegenlesung, keine menschliche Schlusskorrektur. Der Editionsapparat gehört wie bisher nicht zum Lesetext; die Abgrenzung ist im Prüfprotokoll dokumentiert. Zusätzlich wurden alle fünf Seiten koordinierend mit gpt-6-astra am Originalbild nachgeprüft. 1 dokumentierte Lesefragen bleiben offen. Offen: „Sammith“ (Strophe 7, Vers 2).
VAN DIRICK VAN DEM BËRNE, WO HE SÜLFF TWÖLFFTE, DEN KÖNINCK VAN ARMENTRIKEN, MIT VEERDEHALFF HUNDERT MAN, VP SYNEM EGEN SLATE, VMMEGEBRACHT HEFFT.
1 SO vern ynyennen Franckriken, dar wænth eyn Kœninck ys wolgemeit. Den wil de Berner vordriuen, vmme syner frœlicheit. He vœrt yn synem rike, Stëde, Bœrge vnd egen Landt. Tho wëm schal ick my holden, giff radt Meister Hillebrandt.
2 Ja radt wil ick dy gëuen, ya Radt den schaltu han. Stëde vnd Bœrge synt vns auerlëgen, se synt vns nicht vnderdæn. De Kœninck van Armentriken, de ys vns suluen gram. He wil vns Heren all twœlue, yn den Galgen hengen laen.
3 Wueste ickt wor ick ën schold vinden, den Kœninck van dem Armentriken. By ëm so wold ick setten, myn sell vnd ock myn lyff. By ëm so wold ick setten, eyn sëker wisse pant, Dat hoge husz tho dem Bërne, dar tho myns Vaders egen Landt.
4 Tohandt sprack sick van der Tynnen, Meister Hillebrandes syn wiff. Tho dem Freysack schaltu ën vinden, den Kœninck van Armentrick. He hefft auer syner Tafeln, wol veerdehalff Hundert Man, Ick rades dy Dirick van dem Bërne, dat du ëm nicht tho na en gaest.
5 Suender so verne yn yennen Franckriken, dar wænt ein Wëdewe stolt. Vnd de hefft eynen sœne, de is men twœlff yær oldt, De ys twischen synen Winbranen, syner drier spenne widt. Ick rades di Dirick van dem Bërne, nim ën mit dy yn dinen stridt
6 Du schalt synen fründen lauen, süluer vnd ock rodt Goldt. Vnd lauen dem yungen Dëgen, ock also riken soldt. Du schalt syner Moder lauen, du wult ën tho Ridder slaen. So krichstu den yungen Dëgen, mit dy op dine hërefardt.
7 De Berner leth sick wapen, sülff twœlffte syner Man. Sammith vnde syden, tœgen auer ër harnsch an. Se setteden vp er hœuet, van Fyolen eynen krans. Do stünden de heren al twœlue, efft se makeden eine dantz.
8 Se tœgen sick all gar richte, to dem Freysack wol yn dat Landt. Wat fünden se by dem wëge, einen galgen gebuwet staen. Do sprack sick de Berner süluen, wol hefft vns dith gedan. De vns düssen nyen galgen, bi den wech gebuwet hath.
9 Tohandt sprack sick Kœninck Blœdelinck, de alderyüngeste Man. Dat hefft gedan de Kœninck van Armentriken, de is vns suluen gram. Sege ickën to felde kamen, mit veerdehalff Hundert Man. Ick rëdes dy Dirick van dem Bërne, allene wold ick se vorslaen.
10 Se tœgen sick all gär richte, to dem Freisack wol vor dat dor. Pœrtener sluth vp de porten, vnd lath vns darin gæn. Wy willen den Kœning van Armentrick fragen, wat wi ëm hebbn to leide gedæn. Dat he vns den nyen galgen, by den wech gebuwet hath.
11 Ich slute nicht vp de porte, ick late yw nicht yngæn. De kœninck dat ys min here, darümme moth ick dat læn, efft sick vp düsser borch vorhœue, ein sëker wisse kiff. Vorlaren hed ick arme reinholt, min fyne yunge lyff.
12 Scholdestu din liff vorlesen, so baldt vnd altohandt. Dat mine wold ick setten, vor eyn sëker wisse pandt. Dat hoge hus thom Bërne, darto mins Vaders egen Landt.
13 De gude Reinholt van Meilan, de ginck sick vor den Kœninck stan Och Kœninck leue Here, moth ick se wol yn læn. De Berner de holt hir vœre, sülff twœlffte syner man. He wolde yuw gerne fragen, wat he yuw hefft to leide gedæn. Dat gy ëm den Nyen galgen, by den wech gebuwet hæn.
14 Wat hefft de berner to brannen, sülff twœlffte syner Man. Reinholt sluth vp de porten, vnd lath se kamen an. Er harnsck willen wy ën affbinden, vnse gefangen schœllen se syn. Vnd willen de Herrn all twœlue, yn den galgen hengen laen.
15 Reinholt sloth vp de porten, so balde vnd allohandt. Her Dirick van dem Bërne, dar alderersten ynspranck. Sinen broder van der steere, den hadde he by der handt. Vp syner lüchtern syden, ginck de yunge Hillebrant.
16 Dar negest ginck sick ein Dëgen, des wërdigen dëgen gudt. He vœrde yn synem schilde, wol drier Louwen modt. Dar negest ginck sick eyn Hœrninck, mit synem hœrnen hagen. De ys dem edlen Fœrsten, wol dœrch syn herte gelagen.
17 Darnegest ginck sick Kœninck blœdelinck, de alder yüngeste man. De was twischen synen winbranen, syner drier spenne lanck. Darnegest ginck sick her Lummert vth dem garden, dat was de 7. man. Hardenacke mit dem barde, dat was de achte Man.
18 Darnegest ginck sick wulff främ dirick, dat was de 9. man, darnegest ginck sick Isaak, dat was de 10. man, darnegest ginck sick wulf fram diderick, dat was de 11. man, de rasende wulffram diderick, dat was de 12. man.
19 De grep de sloetel yn sine weldigen hant, vnd he sloth to de porten . Vnd dat de borch klanck, dat dede he all darümme, dat ëm nemandes scholde affgan, vnd eer de 12. Heren, ëren willen hadden gedän.
20 Och se nemen sick by den henden, se gingen vor den Kœninck stan. Och kœning leue here, wat hebben wi yw to leide gedœn, dat gy vns den nien galgen, by den wech gebuwet hæn.
21 De Kœninck de swech gantz stille, alse de auerweldigen doen. Tohant toech sick her diderick van dem Bern, ein swerdt van golde so rodt. He gaff dem Kœning van Armentriken, einen weldigliken slach. Vnd dat ock yo syn hœuet, vor ëm vp der erden lach.
22 Se slœgen sick doch allent dat dodt, wat vp der Borch was, Sünder vp den guden Reinholdt, de synem Herren trüwe was. hed he ëm nicht trüw gewësen, dat hedd ëm kostet syn lyff. Hedd he ëm nicht trüw gewësen, dat hedd ëm kostet syn yunge lyff.
23 De Bërner schriede syn wapen, o we dat ick hir qwam. Nu hebb ick yo vorlaren, Kœning blœdelinck minen alderyüngsten man. Nu swiget gy Heren stille, ick lëue vnd sy noch gesundt. Ick sta yn eynem kellerschrade, veerdehalff hundert hebb ick vorwundt.
24 Veerdehalff hundert hebb ick vorwundt, mit eyner wapenden hant. Nu sy ydt Godt gelauet, de 12 Hern de lëuen, vnd syn noch gesundt, Nu sy ydt Godt gelauet, se lëuen vnd syn noch gesundt.